Istota i funkcje podatków

Podatki są bardzo starą instytucja ekonomiczną, gdyż pojawiły się już w starożytności. Stanowią one podstawową formę daniny publicznej. Państwo, samorządy terytorialne i inne, czerpią środki na realizację swoich zadań publicznych i społecznych. Państwo wykorzystuje swoje uprawnienia władcze i nakłada obowiązek wnoszenia danin państwowych przez osoby fizyczne i jednostki gospodarcze. Pierwotnie daniny publiczne wnoszone były w naturze, czego przykładem jest dziesięcina oraz w postaci świadczeń osobistych (np. obowiązkowa służba wojskowa). Jest to relikt danin publicznych. Gdy pojawił się pieniądz, państwo zaczęło pobierać daniny publiczne również w tej formie. Pieniężne daniny publiczne przyjęły postać podatków i opłat publicznych.

Opłaty publiczne jak wskazuje ich nazwa, są świadczeniami odpłatnymi, pobierane za czynność urzędowe, np. sporządzenie aktu małżeństwa. Opłaty są pobierane za czynności urzędowe i usługi publiczne. Podatek jest świadczeniem nieodpłatnym. Państwo poprzez ustanawianie i egzekwowanie podatków przejmuje część dochodów osób fizycznych i jednostek gospodarczych i bierze w ten sposób udział w podziale produktu i dochodu narodowego. Jednocześnie podatki korygują rynkowy podział dochodów między osobami fizycznymi i jednostkami gospodarczymi.