Cechy podatków

- przymusowość  wynika z istoty władzy publicznej, która wykorzystując swoje uprawnienia władcze ustanawia obowiązek wnoszenia określonych podatków przez odpowiednie kategorie osób fizycznych i jednostek gospodarczych i w razie uchylania się od spełniani tego obowiązku, egzekwuje te podatki przy użyciu przymusu.

- jednostronność  są one jednostronnie ustanawiane przez państwo, a niekiedy również przez samorządy terytorialne. Ich rodzaj i wysokość nie jest przedmiotem negocjacji pomiędzy podatnikami, a władzą publiczną. W systemie demokracji parlamentarnej, podatnicy mają jedynie pośredni wpływ na sytuację podatkową, poprzez głosowanie na odpowiednią partię. Jeżeli wybory parlamentarne wygrywa partia o obliczu socjaldemokratycznym, to sytuacja podatkowa przybiera kształt zgodny z większym lub mniejszym stopniu z postulatami doktryn socjaldemokratycznych /progres podatku od osób fizycznych; równowaga między podatkami bezpośrednimi i pośrednimi; wykorzystywanie podatków w celach pozafiskalnych dla oddziaływania na życie społeczne i gospodarcze/. Jeżeli wygrywa partia neoliberalna, wówczas dokonywane są zmiany w sytuacji podatkowej zgodnie z charakterem doktryn neoliberalnych: proporcjonalny- liniowy podatek od osób fizycznych; przewaga podatków pośrednich nad bezpośrednimi; neutralność podatków.

- bezzwrotność  władza publiczna przywłaszcza w formie podatków część dochodów od osób fizycznych i jednostek gospodarczych. Następuje zatem zmiana właściciela środków pieniężnych wpłacanych w celu uregulowania zobowiązań podatkowych. Jeżeli podatek został naliczony i pobrany w sposób prawidłowy w odpowiedniej wysokości, to w żadnym przypadku nie podlega on zwrotowi. W przypadkach występowania nadpłat są one zwracane bezpośrednio podatnikom w przypadkach ściśle określonych prawem. W pozostałych przypadkach nadpłaty są traktowane jako zaliczka na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Jest to tzw. pośredni zwrot nadpłaty. Podatek jako dochód publiczny jest ustanawiany i egzekwowany w celu umożliwiania władzy publicznej realizacji różnego rodzaju zadań publicznych i społecznych. Gdy jednak zadań tych władza nie realizuje, podatnicy nie mogą domagać się zwrotu zapłaconych podatków. Płacimy podatki m.in. dlatego, że państwo powinno nam gwarantować bezpieczeństwo wewnętrzne. W praktyce jednak zadanie to jest źle realizowane przez władzę publiczną.

- nieodpłatność  z tytułu ponoszenia ciężaru podatku, podatnikowi nie przysługuje żadne roszczenie do świadczenia wzajemnego ze strony państwa czy też samorządu terytorialnego. Podatek jest zatem świadczeniem bez ekwiwalentnym

- świadczenie o charakterze ogólnym - władza publiczna nakłada dany podatek na określoną grupę podatników wg ogólnie obowiązujących zasad prawnych. Podatek nie ogranicza się do konkretnego przypadku jednostki. Każdy znajdujący się w sytuacji określonej prawem, jest obowiązany zapłacić dany podatek w terminie i w wysokości określonej tym prawem. W praktyce jednak z postulatu ogólności podatku wynika, że podatki powinny charakteryzować się powszechnością. Wszystkie osoby fizyczne, jednostki gospodarcze, jeżeli spełniają warunki powinny być podatnikami. W praktyce jednak niektóre kategorie osób fizycznych i jednostek gospodarczych korzystają z przywilejów podatków: są albo całkowicie zwolnione, albo są na szczególnych zasadach. Na szczególnych zasadach mogą być opodatkowane osoby fizyczne i spółki cywilne osób fizycznych uzyskujące dochód z prowadzonej działalności gospodarczej na niewielką skalę.